اقتصاد بازار: دکتر پیام نجفی، معاون پژوهشی دانشگاه آزاد اسلامی خوراسگان است. او در این مصاحبه از دغدغه ها و راهبردهای بخش کشاورزی برای حرکت به سمت آینده بهتر و توسعه بیشتر می گوید.

اقتصاد بازار: آقای دکتر از نگاه شما و از منظر پژوهش، مزیت های بخش کشاورزی در شرایط موجود کشور چیست؟
قدیمی ترین مراکز تحقیقاتی کشور، در بخش کشاورزی شکل گرفته است. مولد ترین بخش های ما در دانشگاه های کشور، دانشکده های کشاورزی هستند. عدم وابستگی کشاورزی به خارج از کشور و کمتر وابسته بودن این بخش، ظرفیتی است که به ما گوشزد می کند چنانچه بخش اقتصادی ما می خواهد اشتغال و توسعه پایدار داشته باشد و ظرفیت اشتغال را متناسب با رشد جمعیت خود و نیاز غذایی به پیش ببرد باید به مقوله کشاورزی اهمیت دهد.

اقتصاد بازار: سال های زیادی است که بحث نمایشگاه های تخصصی در استان های مختلف کشور و به ویژه استان اصفهان آغاز شده و پیگیری می شود. چه مشکلات و ضعف هایی در این زمینه وجود دارد و چه راهکارهایی برای بهبود آن پیشنهاد می دهید؟
نمایشگاه کشاورزی اصفهان، همواره پر رونق و با کیفیت بوده است. آن چه اهمیت دارد این است که ارتباط میان کاربران و اقشار مختلف مردم و ارائه دهندگان خدمات و نقطه اتصال میان آن ها تقویت شود و این اتفاق با اطلاع رسانی هر چه بیشتر به بدنه استان و کشور محقق خواهد شد. نمایشگاه ها باید زمینه ورود هر چه بهتر و بیشتر شرکت های دانش بنیان را فراهم کنند.

اقتصاد بازار: در بحث های دانش بنیان حوزه کشاورزی چه فرآیندهایی شکل گرفته و وضعیت چگونه است؟
تجربه ما در حوزه دانشگاهی می گوید اگرشرکت های دانش بنیان به واقع دانش بنیان باشند، دانش فنی بسیار خوبی ایجاد می شود و ارزش افزوده بالایی برای کشور خواهد داشت. اما متأسفانه گاهی شرکت های دانش بنیان با عمق تکنولوژی کم و در حد جرقه ذهنی، شروع به فعالیت می کنند و وقتی هم شکست می خورند به پای شکست خوردن طرح های دانش بنیان و ناموفق بودن این فعالیت ها گذاشته می شود. در این زمینه خلأ زیادی وجود دارد. شرکت های دانش بنیان که در زمینه نهاد ها و بحث های پایه ای کشاورزی فعالیت کنند وجود دارند؛ اما تعداد و سطح فعالیت آن ها در استان کم است.

اقتصاد بازار: چه مشکلاتی وجود دارد؟ با وجود این که چندین سال است دانشکده های قوی در بخش کشاورزی فعالیت می کنند، مشکل در کجاست؟
در این دانشگاه و در تمامی مراکز رشد مشابه،بخش کشاورزی به حمایت بیشتری نیاز دارد. اگر می خواهیم شرکت های دانش بنیان با عمق لازم شکل بگیرد، باید بدانیم کشاورزی یک کار زمان بر است و نیاز به سرمایه گذاری های اولیه دارد. این بخش باید مورد حمایت قرار گیرد تا به محصول برسد. محصول کشاورزی، محصول ساخته دستگاه نیست. نیازمند صبر، زمان و سرمایه گذاری است و اگر به جواب برسد به خوبی قابل بهره برداری خواهد بود. اگر حمایت، سرمایه گذاری و اعتبار کافی نباشد، نمی توانیم انتظار نتیجه داشته باشیم.

اقتصاد بازار: رشته کشاورزی در این سال ها نسبت به دهه های پیش مورد استقبال قرار گرفته و حجم فارغ التحصیلان این رشته، قابل توجه است. آیا مشکل شرکت های دانش بنیان به ضعف سرمایه انسانی باز می گردد ؟
اگر شرکت های دانش بنیان تقویت شوند تعداد زیادی فارغ التحصیل کارشناسی، ارشد و دکتری می توانند با انگیزه در این شرکت ها مشغول به کار شوند. این یک ظرفیت بسیار وسیع است. نیازی نیست همه فارغ التحصیل های ما در دانشگاه درس دهند یا عضو هیئت علمی شوند. این اشتباه است،ما باید شرکت های دانش بنیان و مراکز تحقیقات مولد را توسعه دهیم و زمینه بهره برداری از دانش متخصصان را برای گسترش این بخش فراهم کنیم.

اقتصاد بازار: آیا در حوزه کشاورزی، ظرفیت سازی و فرصت های سرمایه گذاری انجام و مشخص شده و سرمایه گذاران می توانند ورود کنند؟
بخشی از این موضوع، کار و هدف نمایشگاه های تخصصی است و یکی از کارکردهای نمایشگاه همین است. این که در نمایشگاه اصفهان بخشی به شرکت های دانش بنیان، اختصاص داده شده بسیار خوب است. فن بازارها می توانند بسیار کمک کنند، مهم این است که سرمایه گذارهای واقعی جذب شوند و ارتباط ها به خوبی برقرار شود. در بخش کشاورزی هنوز دستمان مقابل دولت دراز است و این اشکال بزرگی است. البته دولت ها در تمامی دنیا از بخش کشاورزی حمایت ویژه به عمل می آورند واز آن جا که کشاورزی با امنیت غذایی کشور و اشتغال زایی در ارتباط است و تولید پایدار به همراه می آورد، نسبت به دیگر حوزه ها به این بخش نگاهی ویژه وجود دارد.

اقتصاد بازار: چرا این موضوعات و دغدغه ها به بدنه صنعت کشاورزی وکشاورز سنتی ما نمی رسد و هنوز فرآیندها به خوبی شکل نگرفته است؟
در بخش صنعت ساختمان ما با اعمال یک سری ساز و کارها توانستیم، ساخت و ساز سنتی را به نظام مهندسی ساختمان تبدیل و متخصصان ساختمان را وارد کنیم. در بخش کشاورزی هنوز متوجه نیستیم که زلزله خاموش در راه است، آبخانه هایی که به شدت در حال اُفت است، می تواند ابنیه تاریخی ما را از بین ببرد. هنوز نتوانسته ایم متخصصان را وارد این بخش کنیم. تلاش های خوبی هم در دوره هایی انجام شد اما به فراموشی رفت. دانش آموختگان ما باید وارد فعالیت تولید، خدمات و مشاوره شوند. یکی از دلایلی که این اتفاق نیفتاده این است که بخش کشاورزی به دلیل نبود حمایت های لازم، اقتصادی نشده و مثل صنعت ساختمان پول ساز نیست، بنابراین متخصصان رغبتی ندارند که به این حوزه وارد شوند. برای کشاورز سنتی هم توجیهی وجود ندارد که از متخصص استفاده کند و راندمان کارش را بالا ببرد. ما باید به مدیریت آب و خاک کشور نظم بدهیم، این فضا را قانون مند و پول تزریق کنیم تا شرایط برای ورود متخصصان هموار شود.