پشت‌صحنه رشد استارت‌آپ‌های هندی

براساس گزارش شرکت تحقیقاتی PitchBook، هند ۱۸ یونیکورن، استارت‎آپ با ارزش بیش از یک میلیارد دلار دارد که مجموع ارزش آنها بالغ بر ۷۲ میلیارد دلار است. بسیاری از نخبگان حوزه مهندسی و مدیریت درحال‌حاضر ترجیح می‎دهند به‌جای ماندن در شغلی مطمئن در یک شرکت چندملیتی یا دولتی، برای این یونیکورن‎ها کار کنند. در این میان، ۱۵۰ استارت‌آپ در مراحل آخری جذب سرمایه و تبدیل به یونیکورن هستند. کسب‎وکارهایی که قول می‌دهند برای کارکنان خود امکانات رایگان و ثروت به ارمغان آورند. ممکن است آنها بخش‌هایی از اقتصاد ملی را دوباره پیکربندی کنند. بنابر پیش‎بینی موهانداس پای، رئیس یک شرکت سرمایه‎گذاری ریسک‎پذیر و یک غول فناوری هند، طی یک دهه استارت‎آپ‎های هند به سه برابر شدن تولید ناخالص ملی کمک خواهند کرد. البته چشم‎انداز روشن اکوسیستم استارت‎آپی هند تنها در پیش‎بینی این سرمایه‎گذاری مشاهده نمی‎شود، بلکه مطبوعات تجاری هند نیز داستان‌های شگفت‌انگیزی از آنها نقل می‌کنند. شرکت‎های سرمایه‎گذاری ریسک‎پذیر امیدوارند از موفقیت Flipkart، پلت‌فرم تجارت الکترونیکی که والمارت آن را خرید، تقلید کنند. با وجود این وعده غیرقابل انکار هند، اما نگرانی‌هایی در رابطه با اکوسیستم استارت‎آپی هند انتظار می‌رود.  سرمایه‎گذاران ریسک‎پذیر هند راه درازی را طی کرده‌اند. در سال ۲۰۰۵، زمانی که راجان آناند از شرکت سرمایه‌گذاری سکویا، از آمریکا به هند بازگشت، شرکت‌های VC مهمی شکل گرفتند. شرکت‌های خارجی به‌دنبال جبران شکاف بین استارت‌آپ‌ها و VC‌ها بودند. شرکت‌های مهم آمریکایی از جمله Accel، Matrix و Lightspeed، از آن زمان، اغلب دفاتر خود در هند را تاسیس کردند. از طرفی سرمایه‌گذارانی مانند صندوق ثروت ملی سنگاپور، غول‌های تکنولوژی چینی مانند تنسنت و علی‎بابا، شرکت سافت‎بانک ژاپن، به این اکوسیستم وارد شدند.

آنها توسط شرکت‌های سرمایه‎گذاری قدرتمند محلی مانند Blume به مجموعه کسب‎وکارهای نوپای هند پیوستند. بیشتر این سرمایه‌ها به سوی پلت‌فرم‌های شناخته‌شده مانند Ola در حوزه حمل‌ونقل، Swiggy در صنعت تحویل غذا، Zoomcar در بخش اجاره خودرو، Byju در آموزش آنلاین و bigbasket در خرده‌فروشی آنلاین هدایت شده است. علاقه وافر به این استارت‎آپ‎های خوشنام قابل‌درک است. این پلت‌فرم‎ها بدون نگرانی درباره زیرساخت‌های دیجیتالی و فیزیکی در هند کار می‌کنند. با این حال، رشد آنها محدود به یک کشور پرجمعیت است؛ اما درآمد پایینی دارند. این درحالی است که رشد این استارت‎آپ‎ها مستلزم دریافت سرمایه‎گذاری کلان است تا به مشتریان جدید و مقیاس بزرگ‌تر لازم دست پیدا کند. سنجش موفقیت این استراتژی دشوار است. زیرا اطلاعات در مورد بازدهی‌های محقق‌شده، یعنی سود حقیقی که سرمایه‌گذاران VC از سرمایه‎گذاری دریافت می‎کنند، ناچیز است و از نبود بازگشت نقدی حکایت می‎کند. درحالی‌که بررسی‎ها نشان می‎دهد پول زیادی برای سرمایه‎گذاری وجود دارد. هرچند تعدادی صندوق طی یک دهه برای سرمایه‌گذاری وجود دارد. اما ممکن است عملکرد عملیاتی ضعیف داشته باشد. Oyo، یک شرکت هفت ساله است که خدمات فناوری حوزه گردشگری در ۸۰۰ شهر جهان ارائه می‎دهد، مجبور به اخراج کارگران شده و برای بقا با چالش مواجه است. ارزیابی شرکت‌های شخصی ازجمله Oyo با سوءظن همراه است. بسیاری از آنها دوست دارند به‌عنوان یک شرکت شخصی بزرگ شده و تبدیل به یونیکورن شوند تا اینکه سهام خود را در بازار عرضه کنند. به این ترتیب، عرضه عمومی و فروش بخشی از مالکیت کمتر اتفاق می‎افتد. براساس گفته  یک مشاور مالی، سهم معامله بین Flipkart و والمارت از استارت‌آپ‎هایی که به نقطه خروج در سال ۲۰۱۸ رسیدند، حدود ۸۰ درصد است. در مجموع ۱۰ سال گذشته تنها ۴ میلیارد دلار جمع شده است. نیمی از آنها شامل فروش سهام ثانویه توسط یک شرکت VC به شرکت دیگر است.

یکی از چالش‎های اکوسیستم استارت‎آپی هند به بوروکراسی سختگیرانه سرمایه‎گذاری برمی‎گردد که موانع بیشتری برای واگذاری ایجاد می‎کند. برای نمونه، برخی از سرمایه‌گذاران Flipkart همچنان درگیر مبارزه با دولت برای بازپرداخت مالیات هستند؛ درحالی‌که همین سرمایه‎گذاران در سایر کشورها به راحتی فعالیت می‎کنند. استارت‎آپ‎ها برای پذیرفته شدن در جمع فعالان بازارهای اصلی هند، باید صورت‎های مالی پرسودی را به نمایش بگذارند. این در حالی است که قوانین هند مانع از ورود این کسب‎وکارهای نوپا در بازارهای سایر کشورها هستند؛ زیرا این استارت‎آپ‌ها باید در وهله نخست در هند عرضه عمومی کنند. عوارض پیچیده و متغیر بورس هند به دولت اجازه داده در واگذاری سهام به سرمایه‌گذاران و کارمندان مداخله کرده و حتی مبالغی دریافت کند.

به‌رغم وعده‎های حامی کسب‎وکارها، دولت هند فعالیت را برای استارت‎آپ‌ها به روش‎های مختلف سخت‎تر کرده است. آنها همواره با قوانین پیچیده و درحال تغییر روبه‌رو هستند. البته این قوانین برای همه یکسان نبوده و برخی شرکت‎ها از امتیازاتی برخوردارند. در ماه دسامبر، دولت ارائه‌دهندگان پرداخت‎های دیجیتال را از همکاری با بازرگانانی که از خدمات آنها استفاده می‎کنند، منع کرد و به مدل تجاری Paytm، بزرگ‌ترین یونیکورن هند آسیب رساند. در عین حال، یک سیستم پرداخت دولتی راه‌اندازی کرد که با ارائه‌دهندگان خصوصی رقابت می‎کند. Flipkart با محدودیت‎هایی در زمینه انبارداری و ارائه تخفیف مواجه شده و برای پرداخت مالیات و اجرای استراتژی‎های فروش بلندمدت چالش دارد.هزینه، پیچیدگی و هرج‌ومرج در هند باعث شده که بسیاری از استارت‌آپ‌ها به‌دنبال جای دیگر برای ادامه فعالیت باشند. ۷۳ شرکت حوزه رایانش ابری که هر یک حداقل ۲۰ میلیون دلار بودجه دریافت کرده‌اند، ۵۰ دفتر مرکزی خود را از هند خارج کردند. بسیاری از آنها به سنگاپور پناه بردند؛ چراکه با یک پرواز ۶ ساعته از دهلی و بمبئی به آنجا دسترسی دارند و می‎توانند به راحتی در رفت و آمد باشند. البته در این میان، آمریکا با ارائه یک بازار وسیع‎تر، حفاظت بهتر از مالکیت معنوی، مالیات‌های کمتر و شبکه‌ای عمیق از تحلیلگران، شرکت‌ها، وکلا و بانکداران درصدد جذب این مدیران و استارت‌آپ‌ها است. به هر حال، همچنان این سوال وجود دارد اگر هند یکی از قطب‌های استارت‎آپ‎ جهان است، چرا برخی از کارآفرینان و VC درصدد خروج از این اکوسیستم هستند.

منبع: اکونومیست