انفجار بیروت؛ معمای بدون جواب

میشل عون رئیس‌جمهور لبنان می‌گوید که در کنار احتمال بروز حادثه، این گزینه نیز مطرح است که اقدام خارجی یا حمله تروریستی عامل انفجار دوهزارو 750 تن نیترات آمونیوم در انبار شماره 12 بندر بیروت باشد‌.

او با اشاره به اینکه هر احتمالی درباره علت انفجارهای عصر سه‌شنبه در بیروت وجود دارد، با اشاره به سفر اخیر رئیس‌جمهور فرانسه به بیروت گفت: «ما از امانوئل مکرون درخواست تصاویر هوایی کردیم تا مشخص شود آیا انفجار ناشی از یک اقدام خارجی از طریق موشک، بمب یا هر وسیله دیگری بود یا کوتاهی و سهل‌انگاری داخلی. درهای دادگاه‌های ما به روی بزرگ و کوچک باز است و هیچ پوششی برای کسی وجود ندارد و هیچ چیز جز بازخواست عاملان این حادثه تسلی‌بخش کسانی که یکی از نزدیکان یا عزیزان خود را از دست داده‌اند، نیست. هنوز دلایل انفجار در بیروت را نمی‌دانیم و احتمال تجاوز خارجی با توجه به افزایش دامنه تحقیقات بیشتر شده است».

با‌این‌حال میشل عون با تحقیقات بین‌المللی درباره دلایل انفجار بیروت مخالفت کرده و وعده داده است که گروهی را مأمور بررسی این فاجعه کرده و این گروه پس از اتمام کار خود نتیجه را در اختیار افکار عمومی قرار می‌دهد.

این در حالی است که روز گذشته پلیس اینترپل اعلام کرد که به درخواست دولت لبنان قصد دارد گروهی از کارشناسان خود را برای یافتن مفقودان حادثه و نیز بررسی دلایل وقوع انفجار رهسپار لبنان کند.

در این میان یکی از دلایلی که گفته می‌شود باعث مخالفت جریان‌های صاحب‌نفوذ در لبنان برای انجام تحقیقات بین‌المللی شده، بی‌ارتباط به ماجرای ترور رفیق حریری، نخست‌وزیر فقید لبنان نیست. در جریان تحقیقات مربوط به ترور حریری، «وسام عید» یک مهندس ارتباطات سازمان امنیت داخلی لبنان با تحقیقات گسترده خود از طریق دیتاهای تلفن‌های همراه، ارتباط بعضی افراد و جریان‌های سیاسی را با ترور رفیق حریری، نخست‌وزیر اسبق لبنان کشف کرده بود. اکنون این جریان‌ها  خواستار تحقیقات داخلی درباره انفجارهای بیروت هستند. رئیس‌جمهور لبنان می‌گوید حدود دو هفته قبل از انفجار در جریان انبار‌شدن 2750 تن نیترات آمونیوم در بندر بیروت قرار گرفته و بلافاصله از مسئولان ارتش و نیروهای امنیتی خواسته در این زمینه اقدام کنند. با‌این‌حال این محموله از حدود شش سال قبل در این مکان قرار گرفته بود. در جریان تحقیقات درباره علل وقوع انفجارهای بیروت تاکنون تعدادی از مقام‌های دولت لبنان و شهر بیروت بازداشت شده‌اند و آخرین مقامی که روز گذشته خبر بازداشت او منتشر شد، مدیر‌کل گمرک لبنان بود.

به گفته مقام‌های قضائی لبنان، بازداشت‌های مرتبط با تحقیقات این انفجارها که از روز چهارشنبه آغاز شده تاکنون به بازداشت ۲۱ نفر در جریان بازجویی‌ها منجر شده و احتمالا این بازداشت‌ها افزایش می‌یابد و حتی شامل افراد صاحب‌نامی که در مظان اتهام هستند هم خواهد شد. همچنین روز گذشته سه عضو پارلمان لبنان از حزب «کتائب حزب‌الله» نیز در واکنش به این حادثه و «سوءمدیریت و ناتوانی دولت در اداره کشور» از نمایندگی پارلمان استعفا دادند.

در‌همین‌حال «مروان عبود»، فرماندار بیروت خبر داد که حدود ۳۰۰ هزار نفر که در نزدیکی بندر بیروت و مرکز پایتخت زندگی می‌کردند، بی‌خانمان شده و حدود 15 میلیارد دلار هم خسارت به این شهر وارد شده و تعداد قربانیان این انفجارها هم تا روز گذشته به طور رسمی 150 نفر عنوان شده است.

 

اولین مقام خارجی که پس از انفجارهای بیروت به لبنان سفر کرد، امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه بود و در جریان این سفر وعده داد که به‌زودی نشستی برای جمع‌آوری کمک‌های بین‌المللی برای لبنان بحران‌زده برگزار می‌شود.

مکرون در پایان سفر خود به بیروت در جمع خبرنگاران ‌گفت «این نشست در روزهای آینده با همکاری کشورهای خاورمیانه، آمریکا و اروپا برگزار خواهد شد و هدف از آن جمع‌آوری پول برای کمک‌های فوری، غذا، سرپناه و دارو خواهد بود و کمک‌های جمع‌آوری‌شده در این نشست مستقیما به مردم، سازمان‌های امدادی و گروه‌هایي که به این کمک نیاز دارند، ارائه خواهد شد».

بخش مهم سخنان مکرون اما به اصلاحات سیاسی در لبنان مربوط می‌شد. رئیس‌جمهور فرانسه هشدار داد که دیگر چک‌ سفید‌امضا به حکومت لبنان نخواهد داد و خواستار اصلاحات سیاسی در این کشور شد. مکرون گفت برای دستیابی به یک پیمان جدید میان جریان‌های صاحب‌نفوذ سیاسی در لبنان پیشنهادهای خود را ارائه کرده است.

 

سیدحسن نصرالله، دبیرکل حزب‌الله لبنان در اولین اظهارات خود درباره انفجار بندر بیروت هرگونه ارتباط حزب‌الله با این بندر را تکذیب و تأکید کرد که حزب‌الله هیچ‌گونه انبار مهمات یا موشک یا نیترات در این بندر ندارد.‌دبیر‌کل حزب‌الله با استقبال از سفر مکرون گفت: «ما شاهد همدردی گسترده‌ای در سطح جهانی هستیم که مهم‌ترین‌ آن سفر امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه به لبنان بود و ما به هر سفر و کمکی در این روزها به دیده مثبت می‌نگریم. عرصه خارجی مثبت است و فرصت را به روی لبنان برای برون‌رفت از وضعیت محاصره و سختی‌هایی که با آن مواجه است، می‌گشاید».‌سید‌حسن نصرالله در واکنش به اتهاماتی که علیه حزب‌الله مطرح می‌شود هم گفت: «متأسفانه در لبنان از ساعات اولیه این فاجعه برخی رسانه‌های محلی و عربی و برخی گروه‌های سیاسی پیشدستی کرده و از قبل این داستان را بافتند که در بندر انبار موشک‌ها و مهمات حزب‌الله بوده است. برای اینها اصلا مهم نیست که این یک حادثه بوده یا آتش‌سوزی بوده یا یک انفجار برنامه‌ریزی‌شده بوده است. برای اینها تنها این مسئله مهم است که حزب‌الله مسئولیت آن را برعهده بگیرد. نوعی سوءاستفاده سیاسی از این حادثه صورت گرفته و ما بر این موضوع اصرار داریم که لحظه کنونی وقت حساب‌و‌کتاب‌های سیاسی و حزبی نیست. حقیقت و عدالت باید بر روند تحقیقات و محاکمه حاکم باشد. اگر دولت لبنان با همه قوای آن نتوانست در تحقیقات و محاکمه خود درخصوص این پرونده به نتیجه‌ای برسد، یعنی هیچ امیدی به ایجاد دولت نیست».

 

در کنار این تحولات از روز چهارشنبه اعتراض‌های گسترده‌ای در بیروت علیه ناتوانی دولت لبنان در اداره کشور و فساد حاکم بر جریان‌های سیاسی لبنان صورت گرفت و معترضان خواستار کناره‌گیری دولت لبنان شدند. این اعتراض‌ها را می‌توان ادامه اعتراض‌هایی دانست که از سال گذشته علیه فساد و بی‌کاری و فقر شکل گرفته بود. معترضان همچنین خواستار تحقیقات مستقل، شفاف و بین‌المللی درباره علت انفجار بیروت شدند و طوماری نیز در حمایت از کنترل مجدد فرانسه بر لبنان امضا کردند.