رئيس سازمان مديريت و برنامهريزي استان اصفهان گفت: برنامه ارتقاي بهرهوري انرژي در بخش مصرف برق استان با محوريت اجراي طرح تعويض موتورهاي آسنكرون و پرمصرف كولرهاي آبي مشتركان با موتورهاي كممصرف BLDC، بهعنوان يكي از برنامههاي عملياتي مديريت تقاضا و كاهش فشار بر شبكه برق استان، در دستور كار قرار گرفته است.
وي افزود: طرح تعويض موتور كولرهاي آبي با موتورهاي كممصرف، از اين منظر اهميت ويژهاي دارد كه بدون نياز به احداث فوري ظرفيت جديد نيروگاهي، ميتواند بخشي از مصرف برق در ساعات اوج بار را كاهش دهد و همزمان هزينه مصرف برق خانوارها را نيز پايين آورد.
هدفگذاري براي تعويض ۱۰ هزار موتور كولر تا سال ۱۴۰۷
رئيس سازمان مديريت و برنامهريزي استان اصفهان با تشريح اهداف كمّي اين برنامه، گفت: بر اساس برنامه تدوينشده، تعويض ۱۰ هزار دستگاه موتور كولر آبي تا پايان سال ۱۴۰۷ هدفگذاري شده است كه در صورت تحقق كامل، انتظار ميرود حدود ۳ هزار كيلووات از ديماند شبكه در ساعات اوج بار كاسته شود.
ميرزايي ادامه داد: مبناي اين هدفگذاري، كاهش متوسط حدود ۰.۳ كيلووات به ازاي هر موتور تعويضشده است؛ بنابراين اجراي كامل طرح ميتواند سهم قابلتوجهي در مديريت پيك تابستاني شبكه توزيع برق استان داشته باشد.
وي گفت: دوره اجراي اين برنامه از سال ۱۴۰۳ تا ۱۴۰۷ در نظر گرفته شده و پايش آن بهصورت سالانه انجام خواهد شد. شركت توزيع برق استان اصفهان و شركت توزيع برق شهرستان اصفهان نيز بهعنوان دستگاههاي اجرايي مسئول، وظيفه راهبري، پايش و گزارشدهي اجراي طرح را بر عهده دارند.
كاهش ۶۰ تا ۷۰ درصدي مصرف انرژي كولر
ميرزايي با اشاره به ويژگي فني موتورهاي جديد، گفت: موتورهاي آسنكرون قديمي كولرهاي آبي از عوامل مؤثر در شكلگيري پيك مصرف برق در فصل تابستان هستند؛ زيرا روشنشدن همزمان تعداد زيادي از اين تجهيزات سرمايشي در ساعات گرم روز، فشار مضاعفي بر ظرفيت توليد، انتقال و توزيع برق وارد ميكند.
وي افزود: جايگزيني موتورهاي معمولي با موتورهاي كممصرف از جمله موتورهاي DC و اينورتري، ميتواند مصرف انرژي هر دستگاه كولر آبي را تا حدود ۶۰ تا ۷۰ درصد كاهش دهد، بدون آنكه آسايش و شرايط سرمايشي مورد نياز مشترك به شكل محسوسي كاهش يابد.
رئيس سازمان مديريت و برنامهريزي استان اصفهان افزود: اهميت اين موضوع زماني بيشتر ميشود كه بدانيم مديريت مصرف در بخش خانگي، بهويژه در ساعات بحراني تابستان، ميتواند بهمراتب سريعتر از احداث ظرفيت جديد نيروگاهي اثر خود را در شبكه نشان دهد.
تمركز ويژه بر خانوارهاي تحت پوشش كميته امداد و بهزيستي
ميرزايي يكي ديگر از ابعاد مهم اين طرح را عدالت اجتماعي عنوان كرد و گفت: اجراي برنامه صرفاً با نگاه فني و كاهش مصرف برق دنبال نميشود، بلكه خانوارهاي كمبرخوردار و تحت پوشش كميته امداد امام خميني(ره) و سازمان بهزيستي نيز بهعنوان گروههاي هدف داراي اولويت مورد توجه قرار گرفتهاند.
وي افزود: كاهش مصرف برق در اين خانوارها از يك سو هزينه قبض برق آنان را كاهش ميدهد و از سوي ديگر امكان مشاركت اقشار آسيبپذير در برنامههاي ملي و استاني ارتقاي بهرهوري انرژي را فراهم ميكند.
بر اساس برنامه پيشبينيشده، كميته امداد امام خميني(ره) و سازمان بهزيستي در شناسايي و اولويتبندي خانوارهاي هدف مشاركت خواهند داشت و فهرست مشتركان واجد شرايط ميتواند در كنار دادههاي مصرف برق مورد استفاده قرار گيرد.
اجراي طرح با الگوي مشاركت عمومي ـ خصوصي
رئيس سازمان مديريت و برنامهريزي استان اصفهان درباره مدل تأمين مالي طرح، گفت: پيشبيني شده است بخشي از منابع مورد نياز از محل تسهيلات اعطايي سازمان بهرهوري انرژي ايران «ساتبا» و بخشي نيز از طريق مشاركت مالي مشتركان يا سازوكار فروش اقساطي موتورهاي كممصرف تأمين شود.
وي گفت: برآورد انجامشده نشان ميدهد هزينه تقريبي هر دستگاه موتور كممصرف با احتساب نصب حدود ۱۰ ميليون تومان است و بر اين اساس، هزينه اجراي طرح براي ۱۰ هزار دستگاه حدود ۱۰۰ ميليارد تومان برآورد شده است.
ميرزايي اضافه كرد: اين مدل تأمين مالي ميتواند امكان اجراي تدريجي طرح را فراهم كند و فشار اوليه مالي بر خانوارها را كاهش دهد. همچنين استفاده از ظرفيت توليد داخلي و مشاركت بخش خصوصي، زمينه ايجاد يك زنجيره پايدار براي تأمين، نصب و خدمات پس از فروش تجهيزات را فراهم خواهد كرد.
مشاركت صنعت داخلي در تأمين تجهيزات
وي با اشاره به نقش بخش توليد در اجراي طرح، گفت: شركت اسنوا بهعنوان توليدكننده داخلي در تأمين موتورهاي كممصرف مشاركت خواهد داشت و وزارت صنعت، معدن و تجارت نيز در تسهيل زنجيره تأمين صنعتي و كنترل كيفيت محصولات نقش خواهد داشت.
رئيس سازمان مديريت و برنامهريزي استان اصفهان تأكيد كرد: براي موفقيت چنين طرحي، صرفاً تأمين تجهيزات كافي نيست و بايد زنجيرهاي متشكل از توليدكننده، دستگاههاي اجرايي، شركتهاي توزيع برق، نهادهاي حمايتي و مشتركان شكل گيرد تا فرآيند شناسايي، تأمين، نصب، آموزش، بهرهبرداري و پايش بهصورت يكپارچه انجام شود.
شناسايي مشتركان بر مبناي دادههاي مصرف
ميرزايي گفت: يكي از نقاط قوت برنامه، استفاده از دادههاي واقعي مصرف براي شناسايي و اولويتبندي مشتركان هدف است. در اين چارچوب، اطلاعات اپليكيشن بارش، دادههاي كنتورهاي هوشمند، سوابق قبوض برق و فهرست خانوارهاي معرفيشده از سوي كميته امداد و بهزيستي ميتواند مبناي اجراي هدفمند طرح قرار گيرد.
وي افزود: اجراي دادهمحور طرح موجب ميشود منابع محدود مالي در مناطقي هزينه شود كه بيشترين ظرفيت كاهش مصرف و ديماند را دارند و در نتيجه، اثربخشي اقتصادي و فني سرمايهگذاري افزايش يابد.
كاهش هزينه براي مشترك و صنعت برق
رئيس سازمان مديريت و برنامهريزي استان اصفهان گفت: منطق اقتصادي طرح تنها به كاهش قبض برق مشتركان محدود نميشود. كاهش سه هزار كيلووات ديماند در ساعات اوج بار، ميتواند از منظر صنعت برق نيز موجب كاهش نياز به توسعه ظرفيت توليد و شبكه شود.
ميرزايي گفت: در شرايطي كه هزينه ايجاد ظرفيت جديد نيروگاهي و توسعه زيرساختهاي شبكه قابلتوجه است، مديريت مصرف ميتواند با سرمايهگذاري كمتر، بخشي از نياز شبكه در ساعات بحراني را پاسخ دهد.
وي افزود: از سوي ديگر، كاهش ۶۰ تا ۷۰ درصدي مصرف انرژي موتور كولر، صرفهجويي مستقيم براي مشترك ايجاد ميكند و با استفاده از تسهيلات پيشبينيشده، دوره بازگشت سرمايه براي مشترك ميتواند كوتاه باشد.
ضرورت پايش مستمر و جلوگيري از گزارشهاي غيرواقعي
ميرزايي با تأكيد بر ضرورت ارزيابي دقيق نتايج طرح گفت: يكي از الزامات موفقيت برنامههاي بهرهوري، ايجاد نظام پايش و ارزيابي قابل اتكاست. بنابراين ميزان كاهش واقعي ديماند بايد بر اساس دادههاي شبكه و كنتورهاي هوشمند مورد سنجش قرار گيرد.
وي افزود: در ارزيابي سالانه، شاخصهايي از جمله تعداد تجمعي موتورهاي تعويضشده، ميزان كاهش ديماند ثبتشده در ساعات پيك تابستان، ميزان جذب و مصرف تسهيلات ساتبا و سهم خانوارهاي تحت پوشش كميته امداد و بهزيستي از كل بهرهمندان طرح بايد مورد بررسي قرار گيرد.
سه چالش اصلي در مسير اجراي طرح
رئيس سازمان مديريت و برنامهريزي استان اصفهان با اشاره به الزامات اجرايي اين برنامه گفت: محدوديت احتمالي ظرفيت توليد و تأمين بهموقع موتورهاي كممصرف، تأخير احتمالي در تخصيص يا پرداخت تسهيلات و پايين بودن سطح آگاهي مشتركان نسبت به مزاياي طرح، از جمله مهمترين ريسكهاي اجرايي هستند.
وي افزود: براي رفع اين چالشها بايد همزمان با اجراي فني طرح، برنامه اطلاعرساني و فرهنگسازي نيز دنبال شود و توليدكنندگان داخلي نيز از نظر ظرفيت توليد، كيفيت و خدمات پس از فروش آمادگي لازم را داشته باشند.
ميرزايي همچنين بر ضرورت پايش فني تأكيد كرد و گفت: كاهش ديماند بايد بهصورت واقعي و قابل اندازهگيري ثبت شود تا گزارش عملكرد طرح بر مبناي دادههاي معتبر شبكه انجام گيرد.
يك تجربه قابل توسعه در مديريت ناترازي برق
رئيس سازمان مديريت و برنامهريزي استان اصفهان در جمعبندي اين برنامه، گفت: تعويض موتور كولرهاي آبي، نمونهاي از سياستهاي مديريت سمت تقاضاست كه ميتواند با هزينه نسبتاً پايين، اثر مستقيم بر كاهش پيك مصرف برق داشته باشد و در عين حال، منافع اقتصادي براي مشتركان و آثار اجتماعي مثبت براي خانوارهاي كمبرخوردار ايجاد كند.
وي افزود: بر همين اساس، اجراي برنامه تعويض ۱۰ هزار موتور كولر تا سال ۱۴۰۷ را ميتوان يكي از اقدامات عملياتي و قابل سنجش در مسير كاهش ناترازي برق استان دانست؛ اقدامي كه در صورت اجراي دقيق، تأمين مالي پايدار، مشاركت بخش خصوصي، اطلاعرساني مناسب و پايش مستمر، ظرفيت تبديلشدن به يك الگوي قابل توسعه در ساير بخشها و مناطق را نيز خواهد داشت.
ميرزايي تأكيد كرد: تجربه اين طرح نشان ميدهد حل مسئله ناترازي برق صرفاً از مسير افزايش توليد نميگذرد، بلكه ارتقاي بهرهوري، مديريت تقاضا، استفاده از فناوريهاي كممصرف، مشاركت بخش خصوصي و هدفمندكردن حمايتها بايد بهعنوان اجزاي مكمل سياست انرژي مورد توجه قرار گيرد.
بر اساس برنامه تدوينشده، هدف نهايي اين طرح آن است كه با سرمايهگذاري حدود ۱۰۰ ميليارد تومان براي تعويض ۱۰ هزار موتور كولر، ضمن كاهش مصرف انرژي خانوارها، حدود سه هزار كيلووات از تقاضاي پيك شبكه كاسته شود؛ رويكردي كه از منظر اقتصادي، فني و اجتماعي، جايگاه مهمي در سياستهاي مديريت ناترازي برق استان اصفهان دارد.