سخنگوی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان با بیان اینکه مصرف نان کامل میتواند ۲۰ تا ۳۰ درصد از مرگومیر ناشی از بیماریهای قلبی عروقی، سکتهها، دیابت و برخی سرطانها را کاهش دهد، گفت: در حالی که نان قوت غالب مردم است، کمتر از ۳ درصد نانواییهای استان اصفهان نان کامل واقعی تولید میکنند و این موضوع تهدیدی جدی برای سلامت جامعه است.
به گزارش اقتصاد بازار به نقل از ایرنا، پژمان عقدک در نشست کمیته تخصصی روابط عمومیها در زمینه بهداشت و سلامت، افزود: سلامت موضوعی نیست که بتوان آن را مقطعی یا مناسبتی دید و از لحظه تولد تا پایان عمر با همه افراد جامعه همراه است.
وی با اشاره به بار بیماریها در کشور و استان اصفهان تصریح کرد: بیشترین عوامل ناتوانکننده و مرگآور در جامعه، سکتههای قلبی، سکتههای مغزی و سرطانها هستند و کنترل این بیماریها بدون پرداختن به عوامل خطر امکانپذیر نیست.
سخنگوی دانشگاه علوم پزشکی ادامه داد: فشار خون بالا، قند خون بالا، اضافه وزن و چاقی از مهمترین عوامل خطر هستند که همگی به سبک زندگی مردم بازمیگردند.
عقدک مفهوم سبک زندگی را به مجموعه رفتارهای روزانه از جمله نوع تغذیه، میزان تحرک، خواب، نحوه مواجهه با استرس و اضطراب و حتی چگونگی مقابله با آلودگیهای محیطی آب، خاک و هوا مرتبط دانست و گفت: اصلاح این رفتارها نیازمند آموزش مستمر و فراگیر است و با اقدامات کوتاهمدت محقق نمیشود.
وی در این نشست با تأکید ویژه بر موضوع نان کامل گفت: نان قوت غالب مردم است و هر ایرانی بهطور متوسط روزانه حدود ۳۰۰ گرم و سالانه بیش از ۱۱۷ کیلوگرم نان مصرف میکند و اگر این نان، سالم و کامل باشد، میتواند تا ۵۰ درصد انرژی مورد نیاز و حدود ۳۰ درصد ریز مغذیهای ضروری مانند آهن، کلسیم، روی و فسفر را تأمین کند.
عقدک توضیح داد: گندم از سه بخش سبوس، جوانه و مغز دانه تشکیل شده است اما در فرآیند تولید آردهای رایج، بخش عمده سبوس و جوانه حذف میشود که این موضوع عوارضی مانند کاهش فیبر، افزایش قند و فشار خون، اضافه وزن، اختلالات گوارشی و افزایش خطر ابتلا به سرطانهای دستگاه گوارش را به دنبال دارد.
وی افزود: نبود فیبر کافی در نان باعث اختلال در دفع چربیها و تجمع مواد مضر در روده میشود و همین مساله نقش مهمی در افزایش بروز سرطانها دارد، در حالی که مصرف نان کامل میتواند خطر بیماریهای قلبی عروقی، دیابت و سرطان را ۲۰ تا ۳۰ درصد کاهش دهد.
سخنگوی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان با اشاره به سابقه استان در ترویج نان کامل گفت: از سال ۱۳۸۰ و در قالب برنامه «قلب سالم»، اصفهان یکی از استانهای پیشرو در این حوزه و مصرف نان کامل به مطالبه عمومی تبدیل شده بود اما امروز از حدود پنج هزار نانوایی استان، تنها حدود ۱۳۰ تا ۱۵۰ نانوایی به صورت اسمی نان کامل عرضه میکنند و حتی در همین موارد نیز فرآیند تولید استاندارد رعایت نمیشود.
وی خاطرنشان کرد: میزان بالای نمک، سبوس گیری بیش از حد، استفاده از جوش شیرین و تخمیر نامناسب از مشکلات رایج نانهای موجود است که به طور مستقیم سلامت مردم را تهدید میکند.
عقدک با اشاره به مسوولیت قطب هفت دانشگاههای علوم پزشکی کشور ( یزد، اصفهان، کاشان، چهارمحال بختیاری) در موضوع نان کامل گفت: دانشگاه علوم پزشکی اصفهان به همراه دانشگاههای یزد، کاشان و شهرکرد موظف شدهاند الگویی اجرایی در این زمینه طراحی کنند تا سایر دانشگاههای کشور نیز بتوانند از آن استفاده کنند.
وی تأکید کرد: نان کامل موضوعی ساده اما بسیار اثرگذار است و اگر بتوانیم این انتخاب روزمره را اصلاح کنیم، میتوانیم گام بزرگی در کاهش بار بیماریها، کاهش مرگومیر و ارتقای سلامت جامعه برداریم.
نان کامل هم سلامت میآورد هم صرفه اقتصادی
معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی اصفهان نیز در این نشست با بیان اینکه مصرف کم غلات کامل یکی از عوامل اصلی مرگهای زودهنگام در جهان، ایران و استان اصفهان است، گفت: توسعه و ترویج نان کامل علاوه بر کاهش بیماریهای قلبی عروقی، دیابت و سرطان، میتواند صرفهجویی اقتصادی قابل توجهی در نظام سلامت ایجاد کند.
حمید گلهداری با استناد به گزارش جهانی بار بیماریها (DALY) در سال ۲۰۲۳ افزود: از ۱۵ عامل اصلی مرگهای زودهنگام در جهان، سه عامل بهطور مستقیم به تغذیه مربوط میشود که شامل مصرف زیاد سدیم، مصرف کم غلات کامل و مصرف کم حبوبات است؛ این الگو در ایران و استان اصفهان نیز بهطور کامل مشاهده میشود و نخستین عامل سالهای از دسترفته عمر در کشور، مصرف کم غلات کامل است.
وی یکی از مشکلات مهم حوزه نان را ضایعات نان دانست و گفت: مطالعات جهانی نشان میدهد حدود ۱۸ درصد نان تولیدی در جهان به ضایعات تبدیل و هرچه سطح اقتصادی و درآمد مردم افزایش مییابد، میزان ضایعات نان نیز بیشتر میشود.
گلهداری دلایل ضایعات نان را در چند محور از جمله کیفیت مواد اولیه مانند نوع گندم و آرد، میزان سبوس، استفاده از جوش شیرین و نمک، مهارت و دانش نانوایان، تجهیزات پخت، نحوه نگهداری نان توسط مصرفکنندگان و مراکز عرضه و در نهایت نظام قیمتگذاری و یارانه آرد و نان بررسی کرد.
نان کامل و صرفهجویی اقتصادی در نظام سلامت
معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی اصفهان با اشاره به مطالعات اقتصادی انجامشده در کشورهای مختلف تصریح کرد: در مطالعهای که سال ۲۰۲۱ در استرالیا انجام شد، مشخص شد اگر تنها پنج درصد جمعیت روزانه ۴۸ گرم غلات کامل مصرف کنند، سالانه ۳۸ میلیون دلار صرفهجویی در هزینههای دیابت، ۳۶ میلیون دلار در بیماریهای قلبیعروقی عروقی و ۲۰ میلیون دلار در مجموع سرطانها ایجاد میشود.
گله داری با اشاره به مصوبات کمیسیون اصل ۹۰ از سال ۱۴۰۳ گفت: طبق این مصوبات، سالانه باید ۲ درصد از میزان سبوس گیری آرد کاسته شود و هدف رسیدن به سبوس گیری زیر شش درصد است، همچنین صدور مجوز نانواییهای جدید باید تنها برای نان کامل باشد و فرهنگسازی در میان مردم و نانوایان مورد تأکید قرار گرفته است.
وی افزود: در استان اصفهان حدود ۲۰ کارخانه آرد وجود دارد که همگی قابلیت تولید آرد کامل را دارند اما در حال حاضر تنها ۲ یا سه کارخانه به صورت محدود این کار را انجام میدهند که دلیل اصلی آن، پایین بودن تقاضاست.
گلهداری ادامه داد: از حدود پنج هزار نانوایی استان، تنها حدود ۱۴۰ نانوایی مدعی تولید نان کامل هستند؛ یعنی کمتر از ۲ درصد و این در در حالی است که هدفگذاری ما رسیدن به حداقل ۲۰ درصد نانواییهای تولید کننده نان کامل در پایان برنامه هفتم است.
نگرانی از دوگانهسازی نان سالم و ناسالم
معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی اصفهان با تأکید بر ضرورت اطلاعرسانی هوشمندانه گفت: یکی از نگرانیهای ما این است که تبلیغ نان کامل بهگونهای نباشد که مردم تصور کنند نانهای معمولی بیارزش هستند، پیام ما این است که نان کامل انتخاب بهتر است اما شرایط اقتصادی، دسترسی و قیمت نیز باید در نظر گرفته شود و فرهنگسازی باید تدریجی و منطقی باشد.
گله داری با اشاره به واگذاری قیمتگذاری نان به استانها گفت: جلسات متعددی در استانداری و کارگروه سلامت و امنیت غذایی برگزار شده و پیگیری جدی برای تأمین آرد کامل دولتی و قیمتگذاری مناسب در حال انجام است.
وی افزود: برخی نانوایان آزادپز اعلام کردهاند با وجود افزایش تقاضا، آرد کامل در اختیار ندارند که این موضوع با هماهنگی سازمان غذا و دارو در حال پیگیری و رفع است.